Եվրոպայի խորհուրդը հստակեցրել է սպասումները՝ ինչ փոփոխություններ կարող են մտնել հայկական հակախտրական օրենքում

Հայաստանում սպասվող հակախտրական օրենսդրական փաթեթի շուրջ միջազգային ուղերձները գնալով ավելի կոնկրետ են դառնում։ Եվրոպայի խորհրդի մարդու իրավունքների հանձնակատար Մայքլ Օ’Ֆլահերթին հրապարակված նամակում վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին փոխանցել է մի շարք առաջարկներ, որոնք, ըստ էության, սահմանում են այն նվազագույն չափանիշները, որոնց համապատասխանությունը Եվրոպայի խորհուրդը ակնկալում է նոր օրենքից։ Նրա խոսքով՝ ապագա իրավական համակարգը պետք է լինի ամուր, համապարփակ և ստեղծվի քաղաքացիական հասարակության ու միջազգային գործընկերների հետ խորհրդակցությամբ։ Հանձնակատարի առաջարկների առանցքում մի քանի առանցքային ուղղություն կա։ Առաջինը Մարդու իրավունքների պաշտպանի ինստիտուտի վերափոխումն է հավասարության մարմնի՝ հստակ մանդատով, իրավասություններով և ռեսուրսներով։ Երկրորդը խտրականությունից պաշտպանության հիմքերի ցանկի հստակեցումն է, այդ թվում սեռական կողմնորոշման, գենդերային ինքնության և սեռական հատկանիշների ուղղակի ներառմամբ։ Երրորդը հասարակական կազմակերպությունների իրավասության ընդլայնումն է, որպեսզի նրանք կարողանան ներգրավվել հակախտրական վարույթներում ոչ միայն կոնկրետ անձի ներկայացմամբ, այլև հանրային շահի տեսանկյունից։ Փաստաթուղթը նաև մանրամասն անդրադառնում է ատելության խոսքի թեմային։ Եվրոպայի խորհուրդը հիշեցնում է, որ Հայաստանի Քրեական օրենսգիրքը 2022 թվականից արդեն նախատեսում է նման վարքագծի քրեականացում, սակայն դա ներկայացվում է որպես ոչ բավարար լուծում։ Առաջարկվում է ստեղծել ավելի լայն մեխանիզմներ, որոնք կտարածվեն քաղաքացիական և վարչական իրավունքի վրա, ինչպես նաև կապահովեն պաշտպանության գործիքներ առցանց տարածքում։ Այսպիսով, խոսքը ոչ միայն նոր օրենքի ընդունման, այլ ամբողջական իրավական ճարտարապետության ձևավորման մասին է։ Հայաստանի կառավարության պատասխան նամակը ցույց է տալիս, որ պաշտոնական Երևանը փորձում է պահպանել համագործակցային տոնը և ներկայացնել ընթացող աշխատանքը որպես համակարգային բարեփոխում։ Դրանում նշվում է, որ համապատասխան օրենքի նախագիծը պատրաստվել է Արդարադատության նախարարության կողմից, իսկ Մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակի դերակատարության ընդլայնումը դիտարկվում է որպես այդ նույն համակարգի կենտրոնական տարր։ Հենց այս պատճառով հակախտրական օրենսդրության շուրջ առաջիկա քննարկումները հավանաբար լինելու են ոչ միայն իրավական, այլև խորապես քաղաքական՝ կապված պետության, հասարակության և միջազգային գործընկերների հարաբերությունների հետ։