Ինչպես լրագրողների հետ զրույցում, ԿԽՄԿ-ի երևանյան պատվիրակության կազմակերպած մեդիատուրի շրջանակում, պատմել է գյուղապետ Զորիկ Նավասարդյանը, այժմ գյուղում բնակվում է մոտ 100 մարդ։ Ճիշտ է, գրանցվածների թիվը կրկնակի ավելի է, սակայն նրանք մեծ մասամբ կամ Կապանում են, կամ Երևանում։ Բնակչության արտահոսքը սկսվել է 90-ականներին՝ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո, և շարունակվում է մինչ օրս։
«Շիկահող» բառացի նշանակում է «կարմիր հող»։ Հիմնական խնդիրը, ինչպես մյուս սահմանամերձ գյուղերում, աշխատատեղերի բացակայությունն է, ինչպես նաև վարելահողերի և արոտավայրերի հետ կապված խնդիրները։ 44-օրյա պատերազմից հետո գյուղացիներին պատկանող հողատարածքների մի մասը հայտնվել է կամ հակառակորդի նշանառության տակ, կամ ականապատված է։ ԿԽՄԿ-ի աջակցությամբ 40 հա տարածքում իրականացվել է մելիորացիա, սակայն այժմ անվտանգության խնդիրների պատճառով դրանց մոտ կեսն անհնար է օգտագործել։ «Գյուղացիները նույնիսկ չեն փորձում մոտենալ, անվտանգության որևէ երաշխիք չկա։ Թեև վաղուց կրակոցներ չեն եղել, ամեն ինչ կարող է պատահել»,- նշել է Զորիկ Նավասարդյանը։ Նրա խոսքով՝ հող կորցրած գյուղացիներին պետությունը որևէ փոխհատուցում չի տրամադրել, և յուրաքանչյուրը փորձում է somehow գլուխ հանել։ «Յուրաքանչյուրը գոյատևում է ինչպես կարող է՝ ավելի սուղ միջոցներով»,- արձանագրել է գյուղապետը։
Նախկինում գյուղի դպրոցը գործում էր երկու հերթափոխով, դպրոցին կից գործում էր նաև գիշերօթիկ։ Այժմ Շիկահողի դպրոցում կա ընդամենը մեկ աշակերտ։ «Երիտասարդությունը հեռացել է, մեծ մասամբ՝ Կապան։ Հիմնական խնդիրը աշխատատեղերի, եկամտի բացակայությունն է։ Ցավոք, մեր գյուղը ծերացող է։ Գյուղում անասնապահությունը վերանում է, բուսաբուծությունն էլ կապված է մեծ խնդիրների հետ։ Անվտանգությունը, ինչպես արդեն ասացի, ինչպես նաև ոռոգման ջրի բացակայությունը։ Մյուս կողմից՝ գյուղտեխնիկայի և վառելիքի գները սրընթաց աճում են և գյուղացիների գրպանին չեն համապատասխանում։ Այս բոլոր խնդիրները մարդկանց ստիպում են լքել գյուղը»,- պատմել է Նավասադյանը։
Գյուղում կանգնեցված է Հայրենական մեծ պատերազմում զոհվածների հուշարձան։ Ստելայի վրա կա 102 ազգանուն։ Դա նույնիսկ ավելի շատ է, քան այժմ Շիկահողի մշտական բնակիչների ընդհանուր թիվը։ Իսկ անցյալ դարի սկզբին գյուղում բնակվում էր 1300 մարդ։
«Սա տարածաշրջանի ամենակենդանի գյուղն էր։ Այստեղ կար 25 մահճակալանոց հիվանդանոց՝ ծննդաբերական բաժանմունքով։ Մեր սերնդի շատ սյունեցիներ լույս աշխարհ են եկել Շիկահողի ծննդատանը»,- զրույցին միանում է գյուղի բնակիչ Վլադիկ Աղաթելյանը։ Վլադիկի խոսքով՝ գյուղում մինչև ԽՍՀՄ փլուզումը գործում էր տրիկոտաժի ֆաբրիկայի մասնաճյուղ, որտեղ աշխատում էին հիմնականում կանայք։ Կար նաև սովխոզ։
Ծանր վիճակում է նաև Շիկահողին հարևան Սրաշեն գյուղը։ Այստեղ ընդամենը մոտ 60 բնակիչ կա։ Գյուղապետ Անահիտ Բաղդասարյանը հյուրերին հյուրասիրում է թունդ սև սուրճ և թուզ, սակայն տեսախցիկի առաջ խոսելուց հրաժարվում է։ Նախկինում սրաշենցիները զբաղվում էին անասնապահությամբ, բայց պատերազմից հետո, արոտավայրերի զգալի մասի կորստից և ականապատ տարածքներում կովերի պայթելու մի քանի դեպքերից հետո, անասնապահության ծավալները բազմակի կրճատվել են, և այժմ խոշոր եղջերավոր անասուն պահում է առավելագույնը 2-3 ընտանիք։
Ներկա միտումների պայմաններում գյուղերի հեռանկարները տխուր են. չի բացառվում, որ եթե պետությունը շտապ օգնություն չցուցաբերի, մի քանի տարի անց Սյունիքի ռազմավարական նշանակության սահմանամերձ գյուղերում պարզապես բնակիչներ չմնան։
