Նիկոլ Փաշինյանի այցը Մոսկվա շատերի համար պետք է պատասխան տար մեկ հարցի՝ կարո՞ղ է արդյոք նա վերականգնել հարաբերությունների այնպիսի մակարդակ, որը կբերի տեսանելի արդյունք և թույլ կտա իրեն ներսում ներկայացնել որպես արդյունավետ բանակցող։ Ապրիլի 1-ի իրադարձությունները ցույց տվեցին, որ նման պատասխան նա չստացավ։ Այցը կազմակերպվեց աշխատանքային ռեժիմով, առանց առանձնահատուկ շքեղության, իսկ պաշտոնական շփման ձևաչափն ինքնին արդեն հուշում էր, որ խոսքը սիմվոլիկ վերելքի մասին չէ։ Նրան դիմավորեց փոխարտգործնախարարը, իսկ հանդիպումը Կրեմլում անցավ աշխատանքային նախաճաշի ձևաչափով։ Սրանք գուցե մանրուքներ թվան, բայց մեծ քաղաքականության մեջ հենց նման մանրուքներով էլ չափվում է իրական վերաբերմունքը։
Բանակցությունների հրապարակային մասը Փաշինյանի համար հատկապես անհարմար ստացվեց այն պատճառով, որ հենց ռուսական կողմն էր ձևակերպում հիմնական շեշտադրումները։ Պուտինը խոսեց այն մասին, որ Եվրամիության և ԵԱՏՄ մաքսային դաշտերում միաժամանակ լինել հնարավոր չէ, նաև նշեց, որ ընտրական լարվածությունը Հայաստանում չպետք է վնասի երկու երկրների հարաբերություններին։ Այս խոսքերը կարելի է կարդալ տարբեր ձևերով, բայց մեկ բան ակնհայտ է՝ Փաշինյանին Մոսկվայում ոչ ոք չտվեց այնպիսի հրապարակային աջակցություն, որը նա կարող էր ներկայացնել որպես անձնական դիվանագիտական նվաճում։ Ընդհակառակը, նրան հիշեցրին սահմանների մասին՝ թե արտաքին, թե ներքաղաքական։
Փաշինյանի սեփական խոսքն էլ չփրկեց իրավիճակը։ Նրա ամենաքննարկվող հայտարարությունը դարձավ այն, որ Ղարաբաղյան շարժումը չպետք է շարունակվի։ Նա դա ներկայացրեց որպես խաղաղության տրամաբանություն՝ ընդգծելով, որ Հայաստանն ու Ադրբեջանը ճանաչել են միմյանց տարածքային ամբողջականությունը։ Դրան հաջորդեց շնորհակալությունը Պուտինին՝ խաղաղ գործընթացում աջակցության համար։ Այս ամենը Մոսկվայում հնչեց այնպես, որ այցի հիմնական ինտրիգը դարձավ ոչ թե այն, ինչ Փաշինյանը բերեց Հայաստանի համար, այլ այն, ինչ նա հերթական անգամ զիջեց բառերով։ Այդ պատճառով էլ այցի քաղաքական ընկալումը ձևավորվեց ոչ թե ձեռքբերումների, այլ կորուստների տրամաբանությամբ։
Օրվա հանրային պատկերը նույնպես դարձավ այդ տրամադրության շարունակությունը։ Լրատվամիջոցները հրապարակեցին կադրեր ու տեղեկություններ այն մասին, որ Մոսկվայում Փաշինյանին դիմավորել են «դավաճան» բացականչություններով։ Ավելի ուշ դեսպանատան մոտ բողոքի ակցիայի ժամանակ ցուցարարները այրել են նրա դիմանկարը։ Ըստ հրապարակված տեղեկությունների՝ ակցիայի մասնակիցները հայտարարում էին, որ պաշտպանում են Հայ առաքելական եկեղեցին և պահանջում են դադարեցնել իշխանության ճնշումը եկեղեցու նկատմամբ։ Այս ֆոնն ավելի խոսուն էր, քան ցանկացած պաշտոնական հաղորդագրություն։ Այն ցույց էր տալիս, որ այցը ոչ միայն չդարձավ համերաշխության խորհրդանիշ, այլ հակառակը՝ վերածվեց Փաշինյանի նկատմամբ կուտակված դժգոհության հերթական ցուցադրության։
Ահա թե ինչու այս մոսկովյան այցը Փաշինյանի համար դժվար է ներկայացնել որպես հաջողություն։ Նա չստացավ նոր որակի հարաբերություն, չստացավ հրապարակային քաղաքական բոնուս, չստացավ այնպիսի արդյունք, որը կփոխեր ներքին օրակարգը։ Փոխարենը նա լսեց անհարմար ուղերձներ, արեց իր համար ռիսկային հայտարարություններ և հայտնվեց բողոքական ֆոնի մեջ։ Այս ամենը միասին կազմում է շատ պարզ քաղաքական եզրակացություն՝ Մոսկվայում Նիկոլ Փաշինյանին ջերմ ընդունելության փոխարեն բաժին հասավ սառը ցնցուղ։
