Եկեղեցու շուրջ ճնշումների ֆոնին սփյուռքը Փարիզում փորձում է ձևավորել միասնական պատասխան

Փարիզում սկսված համաժողովը, որ նվիրված է սփյուռքի զորաշարժին, այս օրերին վերածվել է համազգային դիմադրողականության մասին քննարկման կենտրոնի։ Ավելի քան 25 երկրներից ժամանած շուրջ 150 ներկայացուցիչների ներկայությունը արդեն ինքնին ցույց է տալիս, որ սփյուռքում հասունացել է համախմբման պահանջը։ Այդ պահանջը պայմանավորված է ոչ միայն արտաքին սպառնալիքներով, այլև այն ներքին զարգացումներով, որոնք շատերի համոզմամբ թուլացնում են ազգային համերաշխության առանցքային հենարանները։ Համաժողովին փոխանցված Գարեգին Բ-ի ուղերձը հստակ մատնանշել է խնդիրների խորությունը։ Նա խոսել է արտաքին և ներքին մարտահրավերների, հասարակական ատելության մթնոլորտի և պառակտվածության մասին՝ հատուկ ընդգծելով, որ ազգային կառույցները դարձել են նպատակային հարվածների օբյեկտ։ Այդ ֆոնին Հայաստան-Սփյուռք հարաբերությունների մասին նրա հնչեցրած գնահատականը հատկապես ծանր է հնչում, քանի որ խոսքը ոչ թե առանձին տարաձայնությունների, այլ համազգային կապերի թուլացման մասին է։ Վերջին շաբաթների զարգացումները այս մտահոգությունները դարձնում են ավելի առարկայական։ Մարտի 25-ին հաստատված օրենսդրական փոփոխություններով Հայ Առաքելական եկեղեցին զրկվել է պետությունից և համայնքներից հողերը անհատույց սեփականությամբ ստանալու հնարավորությունից։ Միաժամանակ մամուլում ակտիվորեն շրջանառվում է նախկին կադաստրի ղեկավար Մանուկ Վարդանյանի քրեական գործը, որը վերաբերում է եկեղեցուն գույքի փոխանցման որոշումներին։ Երկու գործընթացներն էլ միասին ձևավորում են այն քաղաքական միջավայրը, որտեղ եկեղեցու թեման դուրս է գալիս զուտ կրոնական դաշտից և դառնում է ազգային ինքնության ու իշխանության հարաբերությունների առանցքային հարցերից մեկը։ Այս պայմաններում Փարիզի համաժողովը փորձում է տալ մեկ հիմնական պատասխան՝ սփյուռքը պատրաստ չէ կողքից հետևել, երբ թուլանում են այն ինստիտուտները, որոնք տասնամյակներ շարունակ ծառայել են հայության համախմբմանը։ Եվ որքան ավելի ուժեղ է ներքաղաքական ճնշման ընկալումը Հայաստանի ներսում, այնքան ավելի կազմակերպված կարող է դառնալ արձագանքը դրսում։